Produkcja kruszywa z odpadów – zezwolenie na przetwarzanie odpadów

Kruszenie i przesiewanie odpadów mineralnych (np. gruzu betonowego i ceglanego) w celu uzyskania kruszywa to jeden z najczęstszych procesów odzysku w praktyce.

Kluczowe pytanie brzmi: kiedy jest to legalne jako przetwarzanie odpadów na podstawie decyzji, i kiedy powstałe kruszywo może być wprowadzone do obrotu jako produkt.

Poniżej znajdziesz schemat działania: od kwalifikacji procesu i decyzji (zezwolenie na przetwarzanie), przez wymagania magazynowania, BDO i zabezpieczenie roszczeń, aż po utratę statusu odpadu i wymagania jakościowe (w praktyce często powiązane z normą PN-EN 13242).

Kiedy produkcja kruszywa z odpadów wymaga zezwolenia na przetwarzanie odpadów

Co do zasady, dopóki materiał ma status odpadu, wszystkie operacje takie jak kruszenie, sortowanie, przesiewanie, usuwanie zanieczyszczeń czy stabilizacja są przetwarzaniem odpadów i w praktyce wymagają zezwolenia na przetwarzanie odpadów (umożliwiającego także ich magazynowanie przed przetworzeniem).

Szerzej o tej granicy (odpad a produkt) piszemy tutaj: Kiedy odpad staje się produktem – utrata statusu odpadu

W praktyce decyzja na przetwarzanie jest potrzebna szczególnie wtedy, gdy przyjmujesz odpady od innych podmiotów oraz prowadzisz ich przetwarzanie, w tym również w instalacji do odzysku odpadów ( np. linia krusząco-sortująca).

Zezwolenie na przetwarzanie jest niezbędne, gdy chcesz sprzedawać kruszywo jako produkt i musisz udokumentować moment utraty statusu odpadu.

Utrata statusu odpadu – kiedy kruszywo z odpadów staje się produktem

Najważniejsza zasada praktyczna: utrata statusu odpadu następuje dopiero wtedy, gdy spełnione są warunki ustawowe oraz masz dokumenty potwierdzające jakość i bezpieczeństwo zastosowania materiału. Do tego momentu materiał pozostaje odpadem.

Ustawa o odpadach przewiduje cztery podstawowe warunki utraty statusu odpadu.

W skrócie: materiał musi być powszechnie stosowany do określonych celów, mieć rynek/zapotrzebowanie, spełniać wymagania techniczne i prawne dla produktów oraz nie powodować ogólnych negatywnych skutków dla środowiska i zdrowia ludzi.

Podstawa prawna (art. 14 ustawy o odpadach – link): Art. 14 – utrata statusu odpadów

Jak to przełożyć na praktykę przy kruszywie z recyklingu:

• [ ] zdefiniuj końcowy produkt (frakcje, przeznaczenie, wymagane parametry) i ustal, jakimi normami/wytycznymi będzie się posługiwać odbiorca
• [ ] zaprojektuj proces (kruszenie, przesiewanie, separacja zanieczyszczeń) oraz punkty kontroli jakości (badania, pobór próbek, częstotliwość)
• [ ] zaplanuj dokumenty „produktowe” dla kruszywa (deklaracja właściwości użytkowych, zakładowa kontrola produkcji)
• [ ] zadbaj o należyte udokumentowanie momentu przejścia, tj. kiedy kruszywo przestaje być odpadem i jest produktem – należy to spójnie opisać we wniosku o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów

Szczegółowy plan działania (krok po kroku) i przykłady dokumentów opisujemy w dedykowanym artykule:

Kiedy odpad staje się produktem – utrata statusu odpadu

PN-EN 13242 i dokumenty produktowe – co najczęściej przesądza o „produkcie”

W praktyce kruszywo z odpadów najczęściej „staje się produktem”, gdy spełnia wymagania jakościowe dla zamierzonego zastosowania oraz jest właściwie zadeklarowane. Jeżeli kruszywo ma być wprowadzane do obrotu jako wyrób budowlany, często stosuje się normę PN-EN 13242: Kruszywa do niezwiązanych i związanych hydraulicznie materiałów stosowanych w obiektach budowlanych i budownictwie drogowym.

Zastosowanie tej normy bywa powiązane z obowiązkiem przygotowania dokumentów wymaganych dla wprowadzania wyrobów budowlanych na rynek (np. deklaracji właściwości użytkowych i oznakowania – zależnie od sposobu wprowadzania do obrotu i systemu oceny). W praktyce organy i odbiorcy rynkowi oczekują jasnej identyfikacji frakcji, parametrów oraz wyników badań potwierdzających przydatność.

Wskazówka (interpretacje GUNB o PN-EN 13242 i DoP/CE): GUNB – PN-EN 13242, deklaracja właściwości użytkowych i CE

Uwaga: sama norma nie „zastępuje” decyzji odpadowej. Norma pomaga udokumentować parametry produktu, ale dopiero spełnienie warunków utraty statusu odpadu i spójna dokumentacja procesu pozwala bezpiecznie przejść z reżimu odpadowego do produktowego.

Jakie odpady najczęściej przetwarza się na kruszywo (przykładowe kody)

W praktyce kruszywo z recyklingu powstaje często z odpadów budowlanych i rozbiórkowych. Poniżej przykłady kodów spotykanych w projektach – zawsze wymagają weryfikacji dla konkretnego strumienia odpadu i źródła pochodzenia:

• 17 01 01 – odpady betonu
• 17 01 02 – gruz ceglany
• 17 01 07 – zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia (inne niż niebezpieczne)
• 17 05 04 – gleba i ziemia (w tym kamienie) inne niż zawierające substancje niebezpieczne
• 17 09 04 – zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż niebezpieczne

Ważne: jeżeli w strumieniu występują zanieczyszczenia (np. asfalt, drewno, tworzywa, gips), trzeba przewidzieć etapy separacji i sposób postępowania z zanieczyszczeniami. To istotny element, który organy oceniają w trakcie postępowania o zezwolenie.

Kto wydaje zezwolenie na przetwarzanie odpadów (produkcja kruszywa)

Właściwość organu zależy od rodzaju przedsięwzięcia i skali działalności.

Zważając na typową wydajność instalacji do przetwarzania odpadów / produkcji kruszywa, najczęściej właściwym organem będzie marszałek województwa.

Decyzja środowiskowa (DUŚ) – kiedy może być potrzebna

Przed złożeniem wniosku o zezwolenie na przetwarzanie odpadów warto sprawdzić, czy planowana instalacja/zakład wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DUŚ).

W wielu projektach odpadowych DUŚ jest etapem krytycznym czasowo i determinuje dalsze decyzje. Jeżeli DUŚ jest wymagana, należy ją uzyskać przed złożeniem wniosku o zezwolenie.

Instalacje do przetwarzania odpadów a DUŚ

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagają instalacje do przetwarzania odpadów, mogące przyjmować odpady w ilości nie mniejszej niż 10 t, jak również instalacje związane z przetwarzaniem niezależnie od progu wydajnościowego.

Kruszarka i przesiewacz mobilny – dlaczego często traktuje się je jako instalację

Kruszywo z odpadów najczęściej produkuje się z użyciem kruszarki oraz przesiewacza wielopokładowego. Choć są to zwykle urządzenia mobilne, ich praca wymaga czasowego unieruchomienia (ustawienie w miejscu, podłączenia, organizacja stref technologicznych). W praktyce przesądza to o ich kwalifikacji jako instalacji, a w konsekwencji o konieczności uzyskania DUŚ przed zezwoleniem na przetwarzanie.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w DUŚ: Decyzja środowiskowa – oferta SOZOS

Co powinien zawierać wniosek o zezwolenie na przetwarzanie odpadów

Zakres wniosku wynika z ustawy o odpadach. W praktyce organ oczekuje przede wszystkim spójnego opisu: jakie odpady (kody) przetwarzasz, gdzie, w jakich ilościach, jaką technologią i z jakim efektem (produkt/odpady uboczne).

Podstawa prawna (art. 42 – link do przepisu): Art. 42 – wniosek i elementy zezwolenia

Najważniejsze elementy, które należy opisać:

• rodzaje odpadów (kody) i źródła pochodzenia; czy odpady będą przyjmowane od zewnętrznych posiadaczy
• maksymalne moce przerobowe: w tym samym czasie i w okresie roku (z rozróżnieniem na rodzaje odpadów)
• opis procesu odzysku: operacje (np. kruszenie, przesiewanie, separacja) oraz parametry jakościowe i punkty kontroli
• opis instalacji i wyposażenia (linia technologiczna, przesiewacze, separatory, miejsca magazynowania)
• gospodarka odpadami powstającymi w procesie (kody, ilości, przekazanie)
• sposób i warunki magazynowania zgodnie z rozporządzeniem z 11.09.2020 r.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku (najczęstszy zestaw)

Dokładny zestaw zależy od profilu odpadów i lokalizacji. Z praktyki organów zwykle przygotowuje się:

• [ ] DUŚ – jest przeważnie wymagana dla przedsięwzięcia
• [ ] operat przeciwpożarowy lub opinię o niepalności odpadów (np. w przypadku odpadów 17 09 04)
• [ ] tytuł prawny do nieruchomości oraz dokumenty planistyczne (w razie potrzeby)
• [ ] dowód wpłaty opłaty skarbowej
• [ ] oświadczenia i zaświadczenia wymagane ustawą (m.in. w zakresie przesłanek formalnych)

Magazynowanie odpadów – rozporządzenie z 11.09.2020 r. (wymagania praktyczne)

Miejsca i sposób magazynowania muszą spełniać szczegółowe wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów. Dotyczy to m.in. oznakowania, zabezpieczenia przed uwolnieniem odpadów i odcieków oraz organizacji przestrzeni magazynowej.

Tekst rozporządzenia (ISAP / Dziennik Ustaw): ISAP – Dz.U. 2020 poz. 1742 | Dziennik Ustaw – poz. 1742

Zabezpieczenie roszczeń (art. 48a) – kiedy dotyczy przetwarzania odpadów

Jeżeli jesteś podmiotem zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, co do zasady musisz ustanowić zabezpieczenie roszczeń związane z magazynowaniem przyjętych odpadów (art. 48a ustawy o odpadach). Wysokość i forma zabezpieczenia zależą od rodzajów odpadów i pojemności magazynów.

Podstawa prawna (art. 48a): Art. 48a – zabezpieczenie roszczeń

Poradnik praktyczny SOZOS: Zabezpieczenie roszczeń magazynowanych odpadów – wszystko, co musisz wiedzieć

BDO przy przetwarzaniu odpadów na kruszywo: wpis, ewidencja i sprawozdawczość

Podmiot przetwarzający odpady co do zasady musi być wpisany do BDO oraz prowadzić ewidencję (KPO/KPOK), a następnie sporządzać sprawozdania. W praktyce poprawna ewidencja jest jednym z kluczowych elementów kontroli legalności procesu i źródeł pochodzenia odpadów.

Wsparcie SOZOS w BDO: BDO – pomoc i obsługa

Opłata skarbowa – ile kosztuje decyzja

W postępowaniach o decyzje odpadowe zwykle występuje opłata skarbowa. Jej wysokość może zależeć od rodzaju sprawy i organu. W praktyce dla decyzji odpadowych spotyka się kwotę 616 zł, ale zawsze weryfikuj aktualną stawkę i rachunek bankowy właściwego urzędu.

Kiedy zezwolenie może nie być wymagane (uwagi praktyczne)

Zwolnienia i wyjątki istnieją, ale ich zastosowanie wymaga ostrożnej analizy. W praktyce obowiązek zezwolenia może wyglądać inaczej m.in. gdy działalność jest objęta pozwoleniem zintegrowanym, gdy przetwarzanie odbywa się w ściśle określonych warunkach u wytwórcy lub gdy nie dochodzi do „przyjmowania” odpadów od innych posiadaczy. Jeżeli rozważasz wariant „bez zezwolenia”, warto zabezpieczyć stanowisko analizą prawną przed rozpoczęciem działalności.

Proces krok po kroku (checklista wdrożeniowa)

1. Zidentyfikuj strumienie odpadów i kody (oraz źródła pochodzenia).
2. Zaprojektuj proces odzysku (linia, operacje, frakcje uboczne) i określ moce przerobowe.
3. Sprawdź, czy wymagana jest DUŚ i przeprowadź ją przed wnioskiem odpadowym.
4. Przygotuj warunki magazynowania zgodnie z rozporządzeniem z 11.09.2020 r.
5. Zaplanuj utratę statusu odpadu: kryteria jakości, badania, dokumenty i moment przejścia na produkt.
6. Ustal obowiązek zabezpieczenia roszczeń (art. 48a) i zaplanuj formę zabezpieczenia.
7. Przygotuj i złóż wniosek o zezwolenie na przetwarzanie odpadów wraz z załącznikami.
8. Jeżeli wprowadzasz kruszywo na rynek: przygotuj dokumenty produktowe.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy samo kruszenie gruzu oznacza, że potrzebuję zezwolenia na przetwarzanie?

Tak, jeżeli kruszysz odpady w celu odzysku i/lub przyjmujesz odpady od innych podmiotów. Kluczowe jest, czy materiał ma status odpadu oraz skala i sposób prowadzenia procesu.

Kiedy kruszywo z recyklingu przestaje być odpadem?

Gdy spełnisz warunki utraty statusu odpadu i masz dokumenty potwierdzające jakość oraz bezpieczeństwo zastosowania. Do tego momentu materiał pozostaje odpadem.

Czy PN-EN 13242 „załatwia” temat utraty statusu odpadu?

Nie. Norma pomaga udokumentować parametry produktu (i często jest wymagana rynkowo), ale nie zastępuje oceny utraty statusu odpadu oraz zgodności procesu z decyzją odpadową.

Czy muszę mieć BDO, jeśli tylko produkuję kruszywo?

Jeżeli w procesie przetwarzasz odpady, co do zasady obowiązują Cię wymogi BDO (wpis i ewidencja).

Ile trwa uzyskanie zezwolenia?

Czas zależy od kompletności dokumentów, konieczności DUŚ/ppoż. i obciążenia organu. Najwięcej czasu zajmują zwykle procedury poprzedzające (DUŚ, operat ppoż.) oraz ewentualne uzupełnienia wniosku.

Jak możemy pomóc – SOZOS

Kompleksowo przygotujemy dokumentację i przeprowadzimy Cię przez proces: analiza formalnoprawna, przygotowanie wniosku o zezwolenie na przetwarzanie odpadów (produkcja kruszywa), wsparcie w DUŚ i ppoż., a także uporządkowanie BDO oraz dokumentacji utraty statusu odpadu.

Zobacz ofertę: Zezwolenie odpadowe – zbieranie i przetwarzanie odpadów (SOZOS) | Kontakt

Przydatne linki

• Kiedy odpad staje się produktem – utrata statusu odpadu
• Zezwolenie odpadowe – zbieranie i przetwarzanie odpadów (oferta)
• Zabezpieczenie roszczeń magazynowanych odpadów – poradnik
• BDO – pomoc i obsługa
• Decyzja środowiskowa – oferta