Obowiązki przedsiębiorców dotyczące bazy danych o odpadach regulują przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.).

Rejestr BDO (Baza Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami) stanowi kluczowy element systemu gospodarowania odpadami w Polsce. BDO to centralna baza danych odpadowych, która umożliwia kontrolę nad krajową gospodarką odpadami. System zapewnia elektroniczną realizację obowiązków dotyczących rejestracji w BDO, prowadzenia ewidencji odpadów i sprawozdawczości w zakresie gospodarki odpadami.

Wpis do bazy jest niezbędny dla wielu przedsiębiorców, którzy w swojej działalności wytwarzają odpady lub zajmują się ich przetwarzaniem. Baza danych o produktach i opakowaniach jest częścią BDO, w której rejestrują się podmioty wprowadzające produkty na rynek.

Wpisy dokonywane do rejestru BDO (systemu BDO) można podzielić na dwa rodzaje:

1. Wpisy z urzędu dokonywane przez marszałka województwa
2. Wpisy na wniosek zainteresowanego podmiotu

Zakres osób lub innych podmiotów, które muszą złożyć wniosek o wpis do rejestru BDO wyznacza art. 50 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, wraz z późniejszymi zmianami oraz odpowiednimi aktami wykonawczymi.

Wpisem na wniosek objęci są przedsiębiorcy realizujący szczegółowo wymienione działania prowadzone zgodnie z ustawą o odpadach lub na podstawie sześciu innych ustaw dotyczących ochrony środowiska:

1. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej,
2. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji,
3. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym,
4. o bateriach i akumulatorach,
5. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi,
6. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Obowiązek wpisu do rejestru BDO dotyczy także podmiotów wprowadzających produkty, które produkują lub importują opakowania, a także firm uczestniczących w transakcjach wewnątrzwspólnotowych w ramach BDO. Podmioty wprowadzające na rynek produkty w opakowaniach podlegają wpisowi do rejestru BDO. Rejestr podmiotów wprowadzających produkty obejmuje zarówno producentów, jak i importerów.

Uzyskanie wpisu do rejestru BDO jest warunkiem legalności prowadzonej działalności objętej art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach.

Od zasady wpisu na wniosek, ustawodawca wprowadził również wyjątek. Wyjątek dotyczy wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny poprzez autoryzowanego przedstawiciela wyznaczonego przez producenta spoza terytorium Unii Europejskiej. W takiej sytuacji, jeśli autoryzowany przedstawiciel producenta jest już wpisany do rejestru, podmiot wprowadzający sprzęt nie musi zarejestrować się w BDO samodzielnie (art. 25 ust. 1 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym). Autoryzowany przedstawiciel jest zobowiązany do zamieszczenia w rejestrze wykazu wprowadzających sprzęt, którzy przekazali mu informacje o masie wprowadzonego do obrotu sprzętu w danym oraz poprzednim roku kalendarzowym.

Wpisy z urzędu dotyczą podmiotów, które wcześniej nie uzyskały odpowiedniego wpisu do rejestru BDO na wniosek. Są to podmioty, które uzyskały akt administracyjny w postaci:

1. pozwolenia:
   • zintegrowanego,
   • na wytwarzanie odpadów,
2. zezwolenia na:
   • zbieranie odpadów,
   • przetwarzanie odpadów,
   • prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych,
3. koncesji na podziemne składowanie odpadów,
4. decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi oraz gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi.

Podmioty wymienione w art. 50 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach do BDO muszą uzyskać wpis przed rozpoczęciem działalności w zakresie gospodarki odpadami.

Kiedy należy złożyć wniosek o wpis w rejestrze BDO?

Obowiązek rejestracji w BDO dotyczy zarówno przedsiębiorców zajmujących się odpadami komunalnymi, jak i podmiotów, które wytwarzają odpady w ramach prowadzonej działalności.

Zgodnie z ustawą, przed rozpoczęciem działalności w zakresie zbierania odpadów lub innej działalności objętej koniecznością wpisu, podmiot jest obowiązany uzyskać wpis do rejestru BDO. To uzyskanie numeru rejestrowego, nie samo złożenie wniosku o wpis, warunkuje legalność prowadzenia działalności.

Wniosek o wpis do rejestru należy złożyć za pośrednictwem BDO, logując się poprzez indywidualne konto w BDO. Utworzenie indywidualnego konta w BDO jest pierwszym krokiem do rozpoczęcia rejestracji.

Po rejestracji w rejestrze BDO przedsiębiorca otrzymuje numer rejestrowy, który jest używany w dalszej ewidencji i sprawozdawczości. Numer rejestrowy powinien być umieszczany na dokumentach sporządzanych w związku z prowadzoną działalnością – BDO na dokumentach służy identyfikacji podmiotu w systemie gospodarki odpadami w Polsce.

Zgodnie z przepisami ustawy o odpadach, działalność objętą koniecznością wpisu może prowadzić wyłącznie podmiot wpisany do rejestru. Dotyczy to również prowadzenia ewidencji odpadów oraz wypełniania kart przekazania odpadów.

Niezłożenie wniosku o wpis do rejestru BDO lub prowadzenie działalności bez uzyskania wpisu zagrożone jest sankcjami administracyjnymi, w tym grzywną administracyjną lub karą ograniczenia wolności, zgodnie z ustawą o odpadach. Dotyczy to także niewywiązywania się z obowiązku sprawozdawczego czy ewidencyjnego w ramach BDO.

Zwolnienia z obowiązku wpisu do rejestru

Z obowiązku wpisu do rejestru BDO zwolnione są podmioty, które wytwarzają odpady wyłącznie wymienione w tzw. limicie ilościowym odpadów dla działalności nierejestrowanej. Zwolnienie dotyczy mikroprzedsiębiorców i niektórych rodzajów działalności niewytwarzających znacznej ilości odpadów, o ile nie podlegają innym przepisom wymuszającym rejestrację (szczegółowe limity określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska).

Ile trwa wpisanie podmiotu do systemu BDO?

Marszałek województwa dokonuje wpisu do rejestru na wniosek zainteresowanego podmiotu, po stwierdzeniu, że wniosek nie zawiera braków formalnych, niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku.

Proces uzyskania wpisu do rejestru BDO oraz prowadzenia ewidencji odpadów przebiega wyłącznie elektronicznie, z wykorzystaniem elektronicznego systemu teleinformatycznego BDO, co znacząco usprawnia całą procedurę.

Warto tutaj dodać, że dla każdego wytwórcy odpadów, podlegającego obowiązkowi prowadzenia ewidencji odpadów, rejestr BDO stanowi kluczowe narzędzie w zakresie gospodarowania odpadami oraz gromadzenia wszelkich danych na ten temat. Od 1 stycznia 2020 r. system działa w pełni elektronicznie, co usprawnia procesy związane z ewidencją i sprawozdawczością w obszarze ochrony środowiska.

BDO w zakresie ewidencji umożliwia zgłaszanie wszystkich rodzajów odpadów, również tych powstających w ilościach większych niż dopuszczalne limity dla działalności nierejestrowanej. System wspiera również składanie sprawozdań o wytwarzanych odpadach.

Ile kosztuje wpis do systemu BDO?

Co do zasady, wpis do bazy danych BDO jest bezpłatny.

Istnieje jednak grupa podmiotów, zobowiązanych do wniesienia opłaty rejestrowej, a następnie do wnoszenia opłat rocznych. Opłaty ponoszą następujące kategorie przedsiębiorców:

1. wprowadzający sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz autoryzowani przedstawiciele,
2. wprowadzający baterie lub akumulatory,
3. wprowadzający pojazdy,
4. producenci, importerzy i wewnątrzwspólnotowi nabywcy opakowań,
5. wprowadzający na terytorium kraju produkty w opakowaniach,
6. wprowadzający na terytorium kraju opony,
7. wprowadzający na terytorium kraju oleje smarowe.

Wysokość opłaty rejestrowej oraz rocznej określa Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie stawek opłat produktowych oraz rejestrowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2531). Opłata roczna powinna być wniesiona do końca lutego każdego roku, pod rygorem wykreślenia z rejestru BDO.

Opłaty rejestrowej nie uiszcza przedsiębiorca wpisany do rejestru EMAS, który składając wniosek o wpis przedłoży informację potwierdzającą dobrowolny udział w systemie EMAS.

Wysokość opłaty rejestrowej oraz rocznej wynosi:

• dla mikroprzedsiębiorców – 200 zł,
• dla pozostałych przedsiębiorców – 800 zł.

Kiedy należy zmienić lub zaktualizować wpis w systemie BDO?

Podmiot wpisany do rejestru jest obowiązany do złożenia marszałkowi województwa wniosku o zmianę wpisu w rejestrze BDO przy użyciu aktualizacyjnego formularza elektronicznego w przypadku zmiany:

1. informacji zawartych w rejestrze,
2. zakresu prowadzonej działalności wymagającej wpisu do rejestru

– w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana.

Zmiany w systemie BDO należy zgłaszać niezwłocznie również w przypadku rozszerzenia działalności w zakresie zbierania odpadów lub zmiany danych kontaktowych wskazanych podczas rejestracji w rejestrze BDO.

Kiedy złożyć wniosek o wykreślenie z systemu BDO?

W przypadku trwałego zaprzestania wykonywania działalności wymagającej wpisu do rejestru, podmiot jest obowiązany, w terminie 14 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania tej działalności, do złożenia marszałkowi województwa wniosku o wykreślenie z rejestru przy użyciu formularza elektronicznego pośrednictwem BDO.